Samenhang tussen partijen

Wat wordt vergeleken? De grafiek toont Pearson-correlaties per verkiezing in Flevoland. Elke vergelijking gebruikt twee percentages per waarneming. Partij × partij gebruikt stembureaus; de afzonderlijke vergelijking met niet-stemmers gebruikt gemeenten. Door de andere geografische eenheid en noemers zijn deze verbanden niet rechtstreeks vergelijkbaar.

Partij × partij: gegevens. Van de pagina’s van AlleCijfers.nl ↗ zijn uitslagen per stembureau verzameld voor de zes Flevolandse gemeenten. Het script leest de gepubliceerde partijnaam, het aantal stemmen en het gepubliceerde stempercentage uit iedere verkiezingstabel. De data bevatten niet alle stembureaus of alle verkiezingsuitslagen; de dekking kan per verkiezing verschillen. Percentages zijn zoals gepubliceerd en kunnen afgerond zijn.

Partij × partij: berekening. Binnen één verkiezing worden de percentages van twee partijen gekoppeld op dezelfde stembureau-URL. Alleen stembureaus met een gepubliceerde rij voor beide partijen tellen mee. Een ontbrekende rij is niet automatisch nul; een gepubliceerde nul telt wel mee. Ieder gezamenlijk stembureau telt even zwaar, ongeacht het aantal stemmen. Partijnamen worden voor deze vergelijking exact gekoppeld, zonder fusies of naamswijzigingen af te leiden.

Partij × niet-stemmers: gegevens. Gemeentelijke partijstemmen, aantallen kiesgerechtigden en opkomst komen uit de verkiezingsuitslagendatabank van de Kiesraad ↗, bijvoorbeeld de gemeente-uitslagen Tweede Kamer 2025 ↗ en opkomst in Almere ↗. Voor Zuiderzeeland 2023 zijn eveneens gemeentelijke Kiesraadgegevens gebruikt, bijvoorbeeld Zuiderzeeland · Almere ↗.

Partij × niet-stemmers: berekening. Per gemeente is het partijaandeel het aantal partijstemmen gedeeld door het aantal kiesgerechtigden, maal 100. Het aandeel niet-stemmers is het aantal kiesgerechtigden min het aantal uitgebrachte stemmen, gedeeld door het aantal kiesgerechtigden, maal 100. De opkomst omvat ook blanco en ongeldige stemmen; deze zijn dus geen niet-stemmers. Beide percentages hebben dezelfde noemer en zijn gebaseerd op officiële aantallen, niet op afgeronde opkomstpercentages. Gemeenten tellen alleen mee als het betreffende partijaantal, het aantal kiesgerechtigden en de opkomst beschikbaar zijn. Een ontbrekend partijaantal wordt niet op nul gezet; andere ontbrekende partijaantallen zijn niet nodig voor deze noemer. Voor de koppeling worden enkele expliciete equivalente partijbenamingen gebruikt; de geselecteerde partij moet ook in de stembureaudataset voorkomen. Gemeenten tellen even zwaar en maximaal zes gemeenten kunnen meetellen.

De correlatie. Pearson meet hoe twee percentages samen afwijken van hun eigen gemiddelden. De som van de producten van die afwijkingen wordt gedeeld door de wortel uit het product van de twee kwadratensommen. −1 betekent een perfect negatief en +1 een perfect positief lineair verband; 0 betekent geen lineair verband. De berekening gebruikt de opgeslagen waarden; alleen de getoonde correlatie wordt op twee decimalen afgerond.

Grenzen van de uitkomst. Bij minder dan drie gekoppelde waarnemingen of geen variatie in één van de percentages is de correlatie niet berekenbaar. Drie tot zes gemeenten is een zeer klein aantal: één gemeente kan de waarde of richting sterk beïnvloeden. Gemeenteraadsverkiezingen worden vergeleken over gemeenten waar beide gegevens beschikbaar zijn; lokale partijen doen niet overal mee. De afwijkende Utrechtse verkiezingsregel wordt niet als Flevoland hernoemd. Niet beschikbaar betekent niet dat er geen niet-stemmers waren.

Een verband tussen gebieden vertelt niet wat individuele niet-stemmers zouden stemmen, bewijst geen oorzaak en is geen kiezersstroom. Gemeenten verschillen ook in bijvoorbeeld bevolkingssamenstelling en stedelijkheid. Zowel stembureaupercentages als de gemeentelijke aandelen delen een noemer; deze samenstelling en het gezamenlijke maximum kunnen samenhang mede beïnvloeden. De grafiek toont geen betrouwbaarheidsintervallen of correctie voor andere kenmerken.

Herhaalbaarheid. De verzamelde brongegevens en de berekende CSV-bestanden staan in het project. Na het verversen van de bronnen berekent npm run data:correlations alle partijparen en niet-stemmers opnieuw. De website waarschuwt als de gebruikte bronbestanden inmiddels zijn veranderd.